Archeologie

In het gebied Borgharen-Itteren ligt een bijzonder landschap met verschillende aardkundige en cultuurhistorische waarden. Deze waarden vertellen ons het verhaal over vroeger en geven historische diepgang aan het landschap. De Maaswerken zal bij de uitvoering van de Grensmaas zorgvuldig met deze waarden omgaan.

Aardkundige waarden:
Aardkundige waarden vertellen iets over de natuurlijke ontstaanswijze van een landschap. Soms zij nog bepaalde vormen van reliëf zoals ruggen, heuvels en laagten te herkennen. Dit is ook het geval bij Borgharen en Itteren. Zij liggen op het laagterrras van de Maas dat ongeveer 12.000 jaar geleden is gevormd. Het gebied wordt doorsneden door verschillende oude Maaslopen. In een daarvan stroomt nu nog de Oude Kanjelbeek. Ten noorden van Borgharen ligt een grindrug die zelfs bij het hoogwater van 1995 nog droog is gebleven.

Cultuurhistorische waarden:
Cultuurhistorische waarden laten zien hoe mensen vroeger het natuurlijke landschap hebben ingericht en gebruikt. Het meest zichtbare zijn historische gebouwen en historisch-geografische elementen zoals oude wegen of verkavelingpatronen. Archeologische objecten liggen meestal onder de grond en zijn daardoor onzichtbaar.

Archeologen hebben in het gebied elf archeologische vindplaatsen ontdekt. De oudste resten dateren uit de Nieuwe Steentijd, ongeveer 7000 tot 4000 jaar geleden. In de IJzertijd neemt de bewoning toe. In de 2e en 3e eeuw na Christus lag in het gebied een Romeinse villa, een groot landbouwbedrijf. Resten daarvan zijn in 1995 en 1999 in de buurt van de Pasestraat ten noorden van Borgharen ontdekt. Op dezelfde plaats lag in de 6e en 7e eeuw een grafveld.

Opvallende gebouwen in het gebied zijn kasteel Borgharen en twee historische boerderijen, Wiegershof en Haertelstein. De kernen van de dorpen Borgharen en Itteren hebben een middeleeuwse oorsprong. In het gebied liggen verder nog enkele oude wegen en dijken.