Maastricht Culturele Hoofstad 2018 als katalysator voor de Metropool Maas

Het werkbezoek aan Essen - meer in het bijzonder aan de Essener Verkehr AG (EVAG), de bijbehorende tramremise en aan het industrieel erfgoed slash museum Zollverein - was werkelijk enorm interessant, zeker in het kader van Kulturhaupstadt 2010. Het feit dat de steden uit het Roergebied - Duisburg, Dortmund, Essen, Bochum, Oberhausen, Gelsenkirchen en Mülheim - hebben zich verenigd in de kandidatuur voor Culturele Hoofdstad van Europa in 2010 en hebben daarmee onder andere Keulen en Berlijn als kandidaatsteden verslagen. Het heeft hen een heel nieuw zelfbewustzijn gegeven: zelfs de tegenstelling tussen de ene helft en de andere helft van de steden, in Rheinländer en Westfaler, is onder deze steden dankzij Kulturhauptstadt 2010 verkleind. Men heeft een heel nieuwe gemeenschappelijke identiteit gecreëerd, waarbij men niet langer loser is (door alle werkloosheid sinds de sluiting van de mijnen), maar juist in een gebied leeft om trots op te zijn: niet meer het als vervuild bekend staande Ruhrgebiet, maar de Metropole Ruhr, de derde grootste bevolkingsconcentratie van Europa na Londen en Parijs. In de tweeënvijftig weken van het jaar speelt elke week een andere van de tweeënvijftig gemeentes een rol. Essen Kulturhauptstadt 2010 is dan ook zoveel meer dan Essen alleen. Niet voor niets wordt in de communicatie vooral gesproken over Kulturhauptstadt Ruhr 2010.

Parel van het geheel vormt wat mij betreft het industrieel UNESCO werelderfgoed Zollverein. Een fabrieksterrein gebouwd in de stijl van De Stijl en de Nieuwe Zakelijkheid, dat wonder boven wonder de bombardementen van de Tweede Wereldoorlog volledig heeft overleefd. Mogelijk speelden financiële belangen van de geallieerden in deze staalfabriek/kolenmijn een rol in dat het niet zoals de fabrieken van Krupp volledig met de grond gelijk werd gemaakt. Rem Koolhaas is betrokken geweest bij het aanpassen van de oude fabriek aan de vereisten van een museum. Een paar uurtjes waren werkelijk te weinig voor een bezoek aan dit terrein met haar imposante gebouwen.

Essen en haar activiteiten rond Culturele Hoofdstad van Europa hebben dan ook veel gemeen met Maastricht. Ook in Maastricht ligt het industrieel erfgoed voor het oprapen, evenals de kansen die hierdoor geboden worden voor mooie culturele projecten. En ook Maastricht vormt de spil in een groter geheel, een Euregio die met steden als Aken, Luik, Hasselt, Sittard-Geleen, Heerlen en Maastricht zelf niet onder hoeft te doen voor de Randstad. Maastricht is het snijpunt van vele culturen, maar laat Maastricht Culturele Hoofdstad 2018 ook een katalysator zijn voor een nieuw zelfbewustzijn en een gemeenschappelijke identiteit in onze Euregio. Het zal moeilijker zijn met zoveel grenzen en gebiedsdelen, maar daarom niet minder kansrijk voor de cultuur, het toerisme en de Euregionale economie. Op naar Metropool Maas!

PS: nog een kleine correctie voor de blog van vanochtend: de Grünen hebben in Essen weliswaar een Bürgermeister, maar dat is niet hetzelfde als een Nederlandse burgemeester (dat is namelijk de Oberbürgermeister). Een Bürgermeister is in Duitsland een raadslid dat een erebaan bovenop zijn raadslidmaatschap heeft (en daarvoor zo'n € 200 per maand extra krijgt) ter vervanging van de burgemeester bij ceremoniële aangelegenheden.