"Jongens hand in hand, dat kan echt niet! Maar als het meisjes zijn..."

Vandaag mocht ik voor het tweede jaar op rij namens de Werkgroep Anti Racisme Maastricht (WARM) het scholierendebat leiden op het Bonnefantencollege (VMBO) aan de Eenhoornsingel te Maastricht. Deelnemers aan het panel waren Virgil Rerimassie namens DWARS Maastricht, Irmgard Koenen namens de JOVD Maastricht en IJmert van Muilwijk namens PerspectieF. Het onderwerp van het debat was uiteraard het thema racisme en discriminatie met stellingen over het spanningsveld tussen het discriminatieverbod enerzijds en het recht op vrije meningsuiting, het recht op godsdienst en het recht op demonstratie anderzijds. En natuurlijk een stelling aan het eind om de leerlingen duidelijk te maken dat discriminatie niet alleen gaat over een huidskleur, maar dat er ook mensen zijn die gediscrimineerd worden om zaken die niet direct van hun voorhoofd te lezen zijn, zoals bijvoorbeeld seksuele voorkeur.

Het panel kon ik me qua verschillende stromingen eigenlijk niet beter wensen. Met een uitgesproken linkse (DWARS), een uitgesproken rechtsliberale (JOVD) en een uitgesproken christelijke (PerspectieF) politieke jongerenorganisatie was er van alle smaakjes wat. En alle drie de politieke jongeren konden zeer eloquent uitspreken waarom zij ander waren dan de andere twee.

Ondanks de grote ruimte en de achter het omringende glas voorbijlopende leerlingen (de proefwerkweek is net begonnen), lukte het enorm goed om de leerlingen erbij te houden en ook zelf hun mening te kunnen geven, en om ze ook aan het denken te zetten. De interessantste stelling vind ik de stelling die we ook vorig jaar zelf toegevoegd hebben - de overige stellingen komen min of meer voort uit de leerlingen zelf - namelijk de stelling "Discriminatie van homoseksuelen is minder erg dan discriminatie van allochtonen". Natuurlijk spreekt iedereen, panel en leerlingen, zodra hij of zij de stelling hoort uit dat iedereen gelijkwaardig is en dat iedereen gerespecteerd moet worden. Dat is te voorzien, dus gooi ik de knuppel in het hoenderhok: de cijfers zeggen dat 1 op de 10 mensen homoseksueel is. Dat wil dus zeggen dat in deze groep van 90 leerlingen zo'n 9 homoseksuelen zitten. Mag ik vragen: wie hier is homoseksueel en durft ervoor uit te komen?

Niemand natuurlijk.

Nou ja, natuurlijk... Vorig jaar stond er daadwerkelijk wel iemand op en dat zorgde voor een groot applaus van zijn medeleerlingen, dat hij daarvoor uit durfde te komen. In de tweede groep vorig jaar antwoordde een van de leerlingen gevat dat de homoseksuelen dan zeker in de andere groep zaten. Ook nu, met een gezamenlijke groep, stond er opnieuw niemand op. Kans voor mij op hier op in te gaan: natuurlijk hoeven het er niet 9 te ze zijn, maar de kans dat er minimaal 1 of 2 tussen zitten, is natuurlijk enòrm groot. En dan vind ik het erg als die mensen niet op durven te staan.

"Ja", antwoordde een meisje, "ik vind het stom dat u dat vraagt. Sommige mensen willen daar liever niet voor uitkomen." Dat is nou juist het punt, was mijn repliek. Een ander meisje zei dat ze er niet voor uit durfden te komen, omdat ze dan door een enkeling gepest zouden worden. Op mijn vraag of pesten in dit geval discriminatie was kwam een volmondig ja van bijna alle leerlingen.

Juist toen ik dacht een eind te breien aan het debat, stond opeens een jongen op. "Ja, eh, ik vind dat toch eigenlijk wel niet kunnen dat homoseksuelen zo op straat allerlei dingen doen." Mogen ze van jou ook niet hand in hand lopen, vroeg ik. Waarop hij duidelijk antwoordde: "nee."

Metéén stonden verschillende leerlingen op die wilden reageren. Het meest gevatte jongetje uit de groep vroeg hem: "en wat als het dan twee vrouwen zijn? Vind je dat wel kunnen?"

Eerst even stilte, en toen: "ja, dàt vind ik wel mooi".

Wat mij betreft was het een prachtig debat, waarin we mooi aan het einde toekwamen aan de kern van de hele discussie. Wat is nu discriminatie, en hoe verhoudt zich dat tot mogen zeggen wat je wil, en wat voor effect heeft dat op de ander. Ik heb nu al zin in het debat volgend jaar.