Broeikasgas-uitstoot nu ook juridisch aan te pakken

Eigenaren van kolencentrales en andere grote veroorzakers van CO₂-uitstoot kunnen juridisch worden aangepakt. Dat heeft het Amerikaanse Court of Appeals for the Second Circuit bepaald in de zaak van de Staat Connecticut tegen American Electric Power. American Electric Power behoort tot de vijf grootste uitstoters van CO₂ in de Verenigde Staten. Een District Court had in eerste instantie nog geoordeeld dat het niet bevoegd was van het verzoek kennis te nemen, omdat het hier ging om een politiek vraagstuk. Die uitspraak is in hoger beroep vernietigd door het Court of Appeals, die van oordeel is dat uitstoot van CO₂ wel degelijk een public nuisance (hinder) is die kan leiden tot een onrechtmatige daad. De uitspraak biedt mogelijkheden voor onder meer bewoners van laaggelegen kustgebieden die bedreigd worden door de stijging van de zeespiegel om de schade door klimaatverandering te verhalen op de partijen die ze veroorzaken. Zo zijn er al bewoners van een Amerikaans eiland (Kivalina) die negen oliemaatschappijen, veertien energiebedrijven en een kolencentrale voor de rechter hebben gesleept, omdat hun eiland zo langzamerhand verdwijnt door de stijgende zeespiegel.

Volgens Nederlandse rechtsgeleerden zit het er al een tijdje aan te komen: particulieren zullen kunnen procederen tegen in grote hoeveelheden CO₂-uitstotende bedrijven voor de schade die zij door CO₂-uitstoot veroorzaakte klimaatverandering lijden. De hinder die die particulieren ondervinden kan grond zijn voor een onrechtmatige daad. De uitspraak van Connecticut tegen American Electric Power biedt daar nieuwe juridische handvatten voor. Bovendien zouden rechters bedrijven kunnen opleggen minder CO₂ uit te stoten.

Zo verwacht prof. dr. J. Spier (advocaat-generaal bij de Hoge Raad) dat de onbeperkte uitstoot van broeikasgassen alleen met juridisch geweld tot staan zal kunnen worden gebracht. Er is volgens hem voldoende basis

om degenen die ervoor kiezen onbekommerd op de huidige weg door te gaan te dwingen van koers te veranderen, al zullen wel enkele belangrijke obstakels uit de weg geruimd moeten worden. Dat vereist moed en ook een beetje medewerking van rechters over de hele wereld.

Met andere woorden: zodra rechters meer en meer schadevergoedingen toe zullen gaan wijzen op grond van de uitstoot van broeikasgassen, dan zullen bedrijven vanzelf gedwongen worden duurzamer te produceren. Een beetje slim bedrijf doet dat nu al, niet alleen voor het milieu, maar ook om toekomstige schadeclaims te voorkomen.